Śmierć właściciela jednoosobowej działalności gospodarczej nie oznacza automatycznego zamknięcia dostępu do faktur w Krajowym Systemie e-Faktur (KSeF). Nie oznacza również, że wszyscy pracownicy i księgowi tracą swoje uprawnienia. Problem pojawia się jednak wtedy, gdy jedyną osobą posiadającą dostęp do KSeF był zmarły przedsiębiorca.
Czy zarządca sukcesyjny może zalogować się do KSeF po śmierci właściciela firmy? Czy musi złożyć formularz ZAW-FA? Czy księgowa nadal może wystawiać faktury? Co dzieje się z fakturami wystawionymi przed śmiercią przedsiębiorcy? Czy spadkobiercy mają do nich dostęp?
Odpowiedzi na te pytania są szczególnie istotne, gdy firma nadal prowadzi działalność, realizuje zamówienia, zatrudnia pracowników i rozlicza się z kontrahentami.
Najważniejsza zasada jest następująca, mianowicie po śmierci przedsiębiorcy nie można korzystać z jego osobistych narzędzi uwierzytelniania w KSeF, ale uprawnienia nadane wcześniej innym osobom co do zasady nadal obowiązują.
Jeżeli został ustanowiony zarząd sukcesyjny, zarządca może zapewnić przedsiębiorstwu dostęp do systemu, składając odpowiednie zawiadomienie ZAW-FA(3).
W tym artykule wyjaśnię Ci, jak wygląda procedura uzyskania dostępu do KSeF w przedsiębiorstwie w spadku, kto może wystawiać i przeglądać faktury oraz jakie problemy prawne mogą pojawić się po śmierci właściciela firmy.

Co dzieje się z KSeF po śmierci przedsiębiorcy?
Śmierć przedsiębiorcy prowadzącego jednoosobową działalność gospodarczą wywołuje istotne konsekwencje w zakresie korzystania z Krajowego Systemu e-Faktur.
Przede wszystkim należy rozróżnić trzy kwestie:
- Dalsze przechowywanie faktur w KSeF.
- Możliwość zalogowania się do systemu.
- Uprawnienie do wystawiania i przeglądania faktur.
Są to odrębne zagadnienia.
Śmierć przedsiębiorcy nie powoduje automatycznego usunięcia faktur z KSeF. System nadal przechowuje dokumenty zgodnie z przepisami podatkowymi.
Jednocześnie nie można już korzystać z osobistych środków uwierzytelniania, które należały do zmarłego.
Ministerstwo Finansów potwierdziło to w Podręczniku KSeF 2.0, część I – Rozpoczęcie korzystania z KSeF, w rozdziale 4.1 dotyczącym śmierci podatnika.
System KSeF pozyskuje informacje o śmierci podatnika z Centralnego Rejestru Podmiotów – Krajowej Ewidencji Podatników (CRP KEP).
W rezultacie próba uwierzytelnienia z wykorzystaniem danych identyfikujących zmarłą osobę nie powinna prowadzić do skutecznego zalogowania.
Nie oznacza to jednak automatycznego zablokowania wszystkich osób, które wcześniej uzyskały dostęp do faktur przedsiębiorcy.
To podstawowa różnica, którą należy zrozumieć, analizując funkcjonowanie KSeF po śmierci właściciela działalności gospodarczej.
Czy konto przedsiębiorcy w KSeF zostaje zamknięte po jego śmierci?
Nie w takim znaczeniu, że faktury zostają usunięte, a dane podatnika przestają istnieć w systemie.
KSeF nie jest zwykłym kontem użytkownika, które zostaje zamknięte wraz ze śmiercią właściciela.
System przechowuje faktury przypisane do określonego identyfikatora podatkowego.
Zgodnie z art. 112aa ust. 1 ustawy o VAT faktury ustrukturyzowane są przechowywane w KSeF przez 10 lat, licząc od końca roku, w którym zostały wystawione.
Przykładowo faktura wystawiona w KSeF w 2026 r. będzie co do zasady przechowywana w systemie do końca 2036 r.
Śmierć przedsiębiorcy w 2026 r. nie skraca tego okresu.
Należy jednak pamiętać, że istnienie faktury w systemie nie oznacza, że każdy spadkobierca może ją samodzielnie pobrać.
Do korzystania z KSeF potrzebne są odpowiednie uprawnienia.
Czy Profil Zaufany zmarłego przedsiębiorcy nadal działa w KSeF?
Nie.
Po śmierci przedsiębiorcy nie można korzystać z jego osobistego Profilu Zaufanego w celu uwierzytelniania w KSeF.
Dotyczy to również innych narzędzi przypisanych do zmarłej osoby.
W szczególności nie należy wykorzystywać:
- kwalifikowanego podpisu elektronicznego zmarłego;
- tokenów KSeF należących do zmarłego przedsiębiorcy;
- certyfikatów KSeF przypisanych do zmarłego;
- innych osobistych metod uwierzytelniania zmarłego użytkownika.
Nie zmienia tego fakt, że członek rodziny zna hasła przedsiębiorcy lub posiada dostęp do jego komputera.
Znajomość danych logowania nie jest równoznaczna z posiadaniem uprawnienia do korzystania z KSeF.
Jeżeli przedsiębiorca za życia samodzielnie wystawiał wszystkie faktury, nie upoważniając do tego żadnej innej osoby, jego śmierć może spowodować poważny problem organizacyjny.
Firma może mieć nadal aktywne zamówienia i należności do rozliczenia, ale nie będzie dysponowała osobą, która może skutecznie zalogować się do KSeF.
Problem ten powinien zostać rozwiązany przez ustanowienie odpowiednich uprawnień, a nie przez korzystanie z danych uwierzytelniających osoby zmarłej.
Podstawa prawna: art. 106nb ustawy o VAT oraz przepisy rozporządzenia w sprawie korzystania z KSeF.
Kto zachowuje dostęp do faktur w KSeF po śmierci przedsiębiorcy?
To jedno z najważniejszych zagadnień w praktyce zarządu sukcesyjnego.
Ministerstwo Finansów wyjaśnia, że uprawnienia nadane przez przedsiębiorcę innym osobom fizycznym lub podmiotom przed jego śmiercią nie są automatycznie usuwane z KSeF.
W rezultacie dostęp do systemu mogą zachować osoby, które wcześniej zostały prawidłowo upoważnione.
Dotyczy to między innymi księgowych, pracowników i biur rachunkowych.
Zakres ich dalszych możliwości zależy jednak od rodzaju wcześniej nadanych uprawnień.
Czy księgowa zachowuje dostęp do KSeF po śmierci przedsiębiorcy?
Tak, jeżeli wcześniej uzyskała odpowiednie uprawnienia i nie zostały one skutecznie odebrane.
Przykład:
Przedsiębiorca Jan Kowalski prowadził jednoosobową działalność gospodarczą.
Przed śmiercią nadał księgowej uprawnienia do wystawiania i przeglądania faktur w KSeF.
Po jego śmierci ustanowiono zarząd sukcesyjny.
Księgowa nie traci automatycznie swoich uprawnień tylko dlatego, że właściciel firmy zmarł.
Może nadal korzystać z systemu w granicach przyznanego jej dostępu.
Nie oznacza to jednak, że każda księgowa ma prawo zarządzać wszystkimi uprawnieniami przedsiębiorstwa.
Jeżeli posiada wyłącznie możliwość przeglądania faktur, nie może na tej podstawie samodzielnie nadawać kolejnych uprawnień.
Czy biuro rachunkowe zachowuje dostęp do KSeF?
Tak, jeżeli zostało wcześniej prawidłowo upoważnione i jego uprawnienia nadal obowiązują.
Warto jednak sprawdzić, komu dokładnie nadano uprawnienia.
Inaczej może wyglądać sytuacja, gdy uprawnienie otrzymał podmiot prowadzący biuro rachunkowe, a inaczej, gdy zostało ono nadane wyłącznie konkretnej osobie fizycznej.
Istotne są również zasady dalszego przekazywania uprawnień pracownikom biura rachunkowego.
Sam fakt posiadania umowy o obsługę księgową nie przesądza jeszcze o określonym zakresie uprawnień technicznych w KSeF.
Czy pracownik może wystawiać faktury po śmierci właściciela firmy?
Jeżeli pracownik posiadał wcześniej skutecznie nadane uprawnienie do wystawiania faktur, śmierć przedsiębiorcy co do zasady nie powoduje jego automatycznego usunięcia.
Należy jednak odróżnić techniczną możliwość wystawienia faktury w KSeF od prawidłowego działania w imieniu uprawnionego podatnika.
Szczególnej ostrożności wymaga sytuacja, w której nie ustanowiono zarządu sukcesyjnego i nie uregulowano zasad dalszego prowadzenia przedsiębiorstwa.
Utrzymanie technicznego dostępu do KSeF nie oznacza samo w sobie, że można prowadzić działalność gospodarczą bez uwzględnienia przepisów o zarządzie sukcesyjnym i VAT.
Czy spadkobierca automatycznie uzyskuje dostęp do KSeF po śmierci przedsiębiorcy?
Nie.
Samo bycie spadkobiercą przedsiębiorcy nie powoduje automatycznego uzyskania uprawnień do KSeF.
Dotyczy to również sytuacji, w której spadkobierca:
- przyjął spadek;
- uzyskał akt poświadczenia dziedziczenia;
- dysponuje prawomocnym postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku;
- jest jednym ze współwłaścicieli przedsiębiorstwa w spadku.
Żaden z tych dokumentów samodzielnie nie zastępuje nadania uprawnień w KSeF.
Przykład:
Po śmierci przedsiębiorcy firmę dziedziczy troje dzieci.
Jedno z nich zostaje zarządcą sukcesyjnym, a pozostałe są współwłaścicielami przedsiębiorstwa w spadku.
Fakt, że wszystkie trzy osoby mają udziały w przedsiębiorstwie, nie oznacza, że każda automatycznie uzyskuje dostęp do faktur w KSeF.
Dostęp techniczny musi wynikać z odpowiednich uprawnień.
Jednocześnie brak dostępu do KSeF nie przesądza o pozbawieniu spadkobierców innych uprawnień wynikających z prawa spadkowego i ustawy o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej
To odrębny problem prawny, szczególnie istotny w razie konfliktu pomiędzy spadkobiercami. Szerzej o zasadach dziedziczenia firmy piszę w artykule Dziedziczenie firmy wpisanej do CEIDG – przedsiębiorstwo w spadku. Zarząd sukcesyjny.
Czy złożenie VAT-Z po śmierci przedsiębiorcy zamyka dostęp do KSeF?
Nie powoduje automatycznego usunięcia faktur z systemu ani zamknięcia ich ustawowego okresu przechowywania.
Należy jednak rozróżnić skutki zgłoszenia zaprzestania wykonywania czynności opodatkowanych od kwestii uprawnień do KSeF.
Formularz VAT-Z służy zgłoszeniu zaprzestania wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu VAT.
Zasady wykreślania podatników z rejestru VAT, w tym konsekwencje śmierci podatnika i ustanowienia zarządu sukcesyjnego, określa art. 96 ustawy o VAT.
Samo złożenie VAT-Z nie stanowi jednak czynności odbierającej wszystkie wcześniej nadane uprawnienia do KSeF.
Nie można więc zakładać, że złożenie tego formularza przez osoby zajmujące się sprawami zmarłego przedsiębiorcy automatycznie zabezpiecza dostęp do jego faktur.
Z drugiej strony pozostawanie faktur w KSeF nie oznacza prawa do wystawiania kolejnych dokumentów w imieniu podatnika, który nie prowadzi już działalności.
Ważne: Jeżeli działalność ma być kontynuowana przez przedsiębiorstwo w spadku, prawidłowość zgłoszeń VAT oraz status podatnika wymagają odrębnej weryfikacji. Nie należy automatycznie składać VAT-Z tylko dlatego, że przedsiębiorca zmarł.
Czym jest przedsiębiorstwo w spadku i dlaczego ma znaczenie dla KSeF?
Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej, przedsiębiorstwo w spadku obejmuje składniki niematerialne i materialne przeznaczone do wykonywania działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę, stanowiące jego mienie w chwili śmierci.
Oznacza to, że po śmierci właściciela przedsiębiorstwo nie musi natychmiast zaprzestać funkcjonowania.
Ustawodawca przewidział mechanizmy pozwalające na czasowe prowadzenie firmy do momentu uregulowania spraw spadkowych.
Jednym z najważniejszych jest zarząd sukcesyjny. Podstawy tej instytucji wyjaśniam w artykule Zarząd sukcesyjny przedsiębiorstwem wpisanym do CEIDG – co to jest?
Z perspektywy KSeF zasadnicze znaczenie ma jednak status podatkowy przedsiębiorstwa.
Czy przedsiębiorstwo w spadku jest podatnikiem VAT?
Tak, na zasadach określonych w ustawie o VAT.
Zgodnie z art. 15 ust. 1a ustawy o VAT podatnikiem może być jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej stanowiąca przedsiębiorstwo w spadku.
Przepis obejmuje okres od otwarcia spadku do wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego albo, w określonych przypadkach, do wygaśnięcia uprawnienia do jego powołania, jeżeli nie ustanowiono zarządu i dokonano wymaganego zgłoszenia.
Z kolei art. 15 ust. 1b ustawy o VAT przewiduje uznanie takiego przedsiębiorstwa w spadku za podatnika kontynuującego działalność gospodarczą zmarłego przedsiębiorcy.
Dodatkową podstawę stanowi art. 49 o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej.
Ma to znaczenie praktyczne.
Po śmierci przedsiębiorcy nie należy utożsamiać przedsiębiorstwa w spadku z osobą fizyczną, która wcześniej prowadziła działalność.
To właśnie dlatego dostęp do KSeF wymaga odrębnego uporządkowania.
Czy przedsiębiorstwo w spadku korzysta z NIP zmarłego przedsiębiorcy?
Tak.
Zgodnie z art. 12 ust. 1b ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników NIP nadany przedsiębiorcy przechodzi na przedsiębiorstwo w spadku.
Co do zasady wygasa on wraz z wygaśnięciem zarządu sukcesyjnego.
Jeżeli zarząd sukcesyjny nie został ustanowiony, NIP wygasa wraz z wygaśnięciem uprawnienia do powołania zarządcy sukcesyjnego.
Ważne są jednak szczególne zasady dotyczące korzystania z NIP w okresie przed ustanowieniem zarządu sukcesyjnego.
Przewidują je art. 12 ust. 1c i 1d tej ustawy.
Jeżeli zarząd sukcesyjny nie został ustanowiony, przedsiębiorstwo w spadku może posługiwać się NIP zmarłego przedsiębiorcy na określonych warunkach, w szczególności gdy uprawniona osoba kontynuuje prowadzenie przedsiębiorstwa i dokona wymaganego zgłoszenia do naczelnika urzędu skarbowego.
Brak takiego zgłoszenia ma określone konsekwencje podatkowe.
Jakie dane powinny znajdować się na fakturze przedsiębiorstwa w spadku?
Przykład:
Przed śmiercią przedsiębiorca prowadził firmę:
Jan Kowalski Usługi Budowlane
NIP: 1234567890 (numer przykładowy).
Po śmierci przedsiębiorcy działalność jest kontynuowana w ramach zarządu sukcesyjnego.
Na fakturze jako sprzedawca powinno zostać wskazane przedsiębiorstwo posługujące się dotychczasową firmą z dodatkiem:
Jan Kowalski Usługi Budowlane w spadku
NIP pozostaje ten sam.
Wynika to również z art. 17 ust. 1 ustawy o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej, który nakazuje zarządcy sukcesyjnemu posługiwanie się dotychczasową firmą przedsiębiorcy z dodaniem oznaczenia „w spadku”.
Nie należy natomiast zastępować NIP przedsiębiorstwa osobistym NIP zarządcy sukcesyjnego.
Zarządca nie staje się automatycznie właścicielem przedsiębiorstwa ani odrębnym sprzedawcą tylko dlatego, że prowadzi jego sprawy.

Czy zarząd sukcesyjny powstaje automatycznie po śmierci przedsiębiorcy?
Nie.
Należy odróżnić powstanie przedsiębiorstwa w spadku od ustanowienia zarządu sukcesyjnego.
Zarządca sukcesyjny może zostać powołany przez przedsiębiorcę jeszcze za jego życia.
Jeżeli przedsiębiorca dopełnił wymaganych czynności, zarząd sukcesyjny może zostać ustanowiony z chwilą jego śmierci.
Jeżeli natomiast przedsiębiorca nie powołał skutecznie zarządcy, istnieje możliwość ustanowienia zarządu po jego śmierci.
Reguluje to art. 12 ustawy o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej
Zarządcę sukcesyjnego może powołać między innymi małżonek przedsiębiorcy mający udział w przedsiębiorstwie w spadku albo określony spadkobierca, przy spełnieniu ustawowych przesłanek.
Wymagana jest zgoda osób, którym łącznie przysługuje udział w przedsiębiorstwie w spadku większy niż 85/100.
Powołanie po śmierci przedsiębiorcy i wymagane zgody następują w formie aktu notarialnego.
Co do zasady uprawnienie do powołania zarządcy sukcesyjnego wygasa po dwóch miesiącach od śmierci przedsiębiorcy. Szczegółową procedurę opisuję w artykule Jak powołać zarządcę sukcesyjnego po śmierci przedsiębiorcy?
Czy wpis zarządcy sukcesyjnego do CEIDG automatycznie daje mu dostęp do KSeF?
Nie.
Wpis zarządcy sukcesyjnego do CEIDG potwierdza jego funkcję wynikającą z przepisów o zarządzie sukcesyjnym.
Nie zastępuje jednak procedury uwierzytelniania i nadawania uprawnień w KSeF.
Zarządca może zatem być prawidłowo ustanowiony i ujawniony w CEIDG, a mimo to nie posiadać jeszcze technicznego dostępu do faktur przedsiębiorstwa.
Dlatego ustanowienie zarządu sukcesyjnego i uzyskanie dostępu do KSeF należy traktować jako dwie odrębne czynności. Zasady zgłoszeń w rejestrze przedsiębiorców omawiam osobno w artykule o zgłoszeniach do CEIDG w związku z zarządem sukcesyjnym.
KSeF po śmierci przedsiębiorcy, gdy nie ma zarządcy sukcesyjnego
Jest to jedna z najbardziej problematycznych sytuacji.
Wyobraź sobie, że przedsiębiorca umiera nagle.
Nie powołał wcześniej zarządcy sukcesyjnego.
Nie nadał również nikomu uprawnień do KSeF.
Spadkobiercy wiedzą, że firma posiada zamówienia i faktury zakupowe, ale nie mają możliwości zalogowania się do systemu.
Co w takiej sytuacji?
Przede wszystkim nie można przyjąć, że każdy spadkobierca ma prawo korzystać z danych logowania zmarłego.
Nie można również zakładać, że samo przedstawienie aktu zgonu lub dokumentu potwierdzającego dziedziczenie wystarczy do uzyskania dostępu do KSeF.
Czy spadkobiercy mogą prowadzić firmę przed ustanowieniem zarządu sukcesyjnego?
W określonym zakresie tak.
Ustawa przewiduje możliwość dokonywania czynności zachowawczych przed ustanowieniem zarządu sukcesyjnego.
Zgodnie z art. 13 ustawy o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej określone osoby mogą wykonywać czynności konieczne do zachowania majątku lub możliwości prowadzenia przedsiębiorstwa w spadku.
Chodzi między innymi o przyjmowanie należności, zaspokajanie określonych roszczeń i inne czynności przewidziane ustawą.
Krąg osób uprawnionych określa art. 14 ustawy o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej
W określonych warunkach możliwe jest również dokonywanie czynności zwykłego zarządu, jeżeli jest to konieczne do zachowania możliwości kontynuowania działalności albo uniknięcia poważnej szkody.
Nie oznacza to jednak automatycznego uzyskania dostępu do KSeF.
Uprawnienie do dokonania czynności zachowawczej i uprawnienie techniczne do korzystania z KSeF nie są tym samym.
W praktyce konieczne może okazać się jak najszybsze ustanowienie zarządcy sukcesyjnego i uregulowanie statusu podatkowego przedsiębiorstwa.
Co jeśli księgowa ma dostęp, ale zarządcy sukcesyjnego nie ustanowiono?
To sytuacja wymagająca szczególnej ostrożności.
Wcześniej nadane uprawnienie może nadal technicznie funkcjonować w KSeF.
Nie oznacza to jednak, że każde działanie podejmowane w systemie będzie prawidłowe z punktu widzenia przepisów o VAT i zarządzie sukcesyjnym.
Trzeba ustalić, czy działalność jest zgodnie z prawem kontynuowana, kto jest uprawniony do wykonywania określonych czynności oraz jaki jest aktualny status podatkowy przedsiębiorstwa.
Jak zarządca sukcesyjny uzyskuje dostęp do KSeF?
Jeżeli został ustanowiony zarząd sukcesyjny, możliwe jest uporządkowanie dostępu do KSeF.
Ministerstwo Finansów potwierdziło w rozdziale 4.3 Podręcznika KSeF 2.0 możliwość złożenia przez przedsiębiorstwo w spadku zawiadomienia ZAW-FA podpisanego przez zarządcę sukcesyjnego.
W ten sposób można wskazać osobę fizyczną, która uzyska uprawnienia do korzystania z systemu.
Osobą wskazaną w formularzu może być sam zarządca sukcesyjny.
Może to być również inna osoba, np. księgowy.
Nie jest wymagane, aby osoba wskazana jako użytkownik KSeF była jednocześnie osobą reprezentującą przedsiębiorstwo.
Czy ZAW-FA jest zawsze obowiązkowy?
Nie w każdej sytuacji.
Podatnicy niebędący osobami fizycznymi mogą korzystać z KSeF z wykorzystaniem odpowiedniej kwalifikowanej pieczęci elektronicznej.
Jeżeli przedsiębiorstwo w spadku dysponuje skutecznym sposobem uwierzytelnienia właściwym dla takiego podatnika, konieczność składania ZAW-FA należy ocenić z uwzględnieniem istniejących uprawnień.
Natomiast gdy przedsiębiorstwo nie posiada odpowiedniego środka uwierzytelnienia, ZAW-FA jest standardową drogą nadania uprawnień wskazanej osobie fizycznej.
Nie należy przy tym mylić kwalifikowanej pieczęci elektronicznej przedsiębiorstwa z kwalifikowanym podpisem elektronicznym zmarłego właściciela.
ZAW-FA(3) w przedsiębiorstwie w spadku – jak wypełnić formularz?
Od 1 lutego 2026 r. obowiązuje formularz ZAW-FA(3).
Jego wzór został określony w rozporządzeniu Ministra Finansów i Gospodarki z 12 grudnia 2025 r. w sprawie korzystania z Krajowego Systemu e-Faktur.
Formularz służy między innymi nadawaniu i odbieraniu uprawnień do korzystania z KSeF.
Krok 1. Wskaż NIP przedsiębiorstwa w spadku
W polu dotyczącym identyfikatora podatkowego podatnika należy wpisać NIP przedsiębiorstwa w spadku, czyli numer przejęty po zmarłym przedsiębiorcy.
Nie należy wpisywać osobistego NIP zarządcy sukcesyjnego.
Krok 2. Określ cel złożenia ZAW-FA
W części A formularza wskazuje się właściwego naczelnika urzędu skarbowego oraz cel złożenia zawiadomienia.
Jeżeli przedsiębiorstwo chce ustanowić osobę uprawnioną do korzystania z KSeF, należy wskazać odpowiedni cel dotyczący nadania uprawnień.
Formularz pozwala również na odebranie uprawnień albo odebranie wszystkich uprawnień, z wyjątkiem uprawnień właścicielskich.
Krok 3. Podaj dane przedsiębiorstwa w spadku
W części B formularza należy wskazać dane podatnika.
W przypadku przedsiębiorstwa w spadku istotne jest prawidłowe oznaczenie podatnika jako podmiotu niebędącego osobą fizyczną.
Należy również wskazać firmę przedsiębiorstwa wraz z oznaczeniem „w spadku” oraz wymagane dane kontaktowe.
Krok 4. Wskaż osobę uprawnioną do korzystania z KSeF
W części C formularza wskazuje się osobę fizyczną, której mają zostać nadane uprawnienia.
Może to być zarządca sukcesyjny.
Możliwe jest również wskazanie osoby odpowiedzialnej za księgowość.
Formularz przewiduje podanie danych identyfikacyjnych osoby fizycznej, w szczególności odpowiedniego identyfikatora oraz danych kontaktowych.
Krok 5. Podpisz zawiadomienie
ZAW-FA składany przez przedsiębiorstwo w spadku powinien zostać podpisany przez osobę uprawnioną do jego reprezentowania.
W przypadku ustanowionego zarządu sukcesyjnego będzie to zarządca sukcesyjny.
W części dotyczącej podpisu można wskazać jego funkcję.
Krok 6. Złóż zawiadomienie do urzędu skarbowego
ZAW-FA można złożyć:
- osobiście w urzędzie skarbowym;
- pocztą w formie papierowej;
- elektronicznie za pomocą e-Doręczeń;
- przez dostępny formularz w e-Urzędzie Skarbowym, jeżeli składający posiada odpowiednie uprawnienia do tej czynności.
Ministerstwo Finansów udostępniło ZAW-FA(3) w e-Urzędzie Skarbowym w zakładce:
Dokumenty → Złóż dokument → Zawiadomienie o nadaniu lub odebraniu uprawnień do korzystania z KSeF.
Należy jednak pamiętać, że możliwość złożenia formularza w imieniu podmiotu przez e-Urząd Skarbowy jest związana z określonymi rolami i uprawnieniami użytkownika.
Samo pełnienie funkcji zarządcy sukcesyjnego nie oznacza, że każda ścieżka elektronicznego złożenia dokumentu będzie dostępna na jego prywatnym koncie.
Uwaga: od 1 stycznia 2026 r. złożenie ZAW-FA do urzędu skarbowego przez ePUAP nie jest uznawane za skuteczne doręczenie.
Krok 7. Poczekaj na skuteczne nadanie uprawnień
Złożenie ZAW-FA nie oznacza jeszcze, że wskazana osoba natychmiast uzyskuje dostęp do KSeF.
Pracownik urzędu skarbowego musi zweryfikować zawiadomienie i wprowadzić odpowiednie dane do systemu.
Dopiero po wykonaniu tych czynności uprawnienia stają się aktywne.
Ministerstwo Finansów wskazuje, że informacja o nadaniu uprawnień jest przekazywana na adresy e-mail podane w zawiadomieniu.
Dlatego ważne jest prawidłowe wskazanie danych kontaktowych.
Czy w ZAW-FA można wskazać kilka osób uprawnionych do KSeF?
Nie.
Zawiadomienie ZAW-FA pozwala na wskazanie jednej osoby fizycznej jako osoby uprawnionej do korzystania z systemu w tym trybie.
Nie oznacza to jednak, że tylko jedna osoba może wystawiać faktury przedsiębiorstwa.
Osoba prawidłowo wskazana w ZAW-FA może następnie nadawać dalsze uprawnienia innym użytkownikom drogą elektroniczną.
Przykład:
Zarządca sukcesyjny wskazuje w ZAW-FA samego siebie.
Po uzyskaniu dostępu do KSeF nadaje:
- księgowej uprawnienia do wystawiania i przeglądania faktur;
- wybranemu pracownikowi uprawnienia do wystawiania faktur sprzedażowych;
- biuru rachunkowemu odpowiednie uprawnienia do obsługi księgowej.
Dzięki temu nie trzeba składać osobnego ZAW-FA dla każdej osoby.
Podstawa prawna: rozporządzenie w sprawie korzystania z KSeF, w szczególności przepisy dotyczące rodzajów, nadawania i odbierania uprawnień, oraz art. 106nb i art. 106r ustawy o VAT.
Jakie uprawnienia uzyskuje osoba wskazana przez zarządcę sukcesyjnego w ZAW-FA?
Osoba fizyczna wskazana w ZAW-FA uzyskuje szeroki zakres uprawnień do korzystania z KSeF w imieniu podatnika niebędącego osobą fizyczną.
Zgodnie z wyjaśnieniami Ministerstwa Finansów obejmują one w szczególności:
- zarządzanie uprawnieniami do KSeF;
- wystawianie faktur;
- dostęp do faktur;
- zarządzanie jednostkami podrzędnymi;
- określone uprawnienia techniczne, takie jak przeglądanie uprawnień i historii sesji.
Nie należy mylić takiego dostępu z pełnomocnictwem do prowadzenia całego przedsiębiorstwa.
Osoba wskazana w ZAW-FA nie staje się przez to zarządcą sukcesyjnym.
Uzyskuje uprawnienia związane z korzystaniem z systemu podatkowego.
Nie oznacza to również automatycznego nabycia prawa do podejmowania wszystkich decyzji majątkowych dotyczących przedsiębiorstwa w spadku.
Jak zarządca sukcesyjny loguje się do KSeF?
Jeżeli zarządca sukcesyjny został wskazany w ZAW-FA i jego uprawnienia zostały skutecznie nadane, może korzystać z systemu za pomocą własnego środka uwierzytelnienia.
Może to być na przykład Profil Zaufany albo kwalifikowany podpis elektroniczny.
Ważne jest jednak, aby na etapie korzystania z KSeF działał w odpowiednim kontekście podatnika.
Kontekstem tym jest NIP przedsiębiorstwa w spadku, czyli NIP zmarłego właściciela firmy.
Przykład:
Anna Kowalska jest zarządcą sukcesyjnym przedsiębiorstwa prowadzonego wcześniej przez Jana Kowalskiego.
Anna loguje się do systemu za pomocą własnego Profilu Zaufanego.
Następnie korzysta z uprawnień przypisanych do NIP przedsiębiorstwa w spadku.
Nie wystawia faktur jako osoba prywatna, lecz działa w ramach uprawnień nadanych na potrzeby obsługi przedsiębiorstwa w spadku.
W praktyce należy więc odróżnić dane osoby logującej się do KSeF od danych podatnika, którego faktury są obsługiwane.

Jak wystawiać faktury w KSeF po śmierci przedsiębiorcy?
Po uzyskaniu odpowiednich uprawnień faktury można wystawiać za pomocą Aplikacji Podatnika KSeF 2.0 albo programu finansowo-księgowego zintegrowanego z systemem.
Faktury ustrukturyzowane są obecnie wystawiane w strukturze logicznej FA(3).
Podstawowe wymagania dotyczące treści faktur wynikają z art. 106e ustawy o VAT.
Należy przede wszystkim prawidłowo wskazać podatnika, którego sprzedaż jest dokumentowana.
Kto jest sprzedawcą – zarządca sukcesyjny czy przedsiębiorstwo w spadku?
Sprzedawcą jest przedsiębiorstwo w spadku, jako podatnik VAT kontynuujący działalność zmarłego przedsiębiorcy.
Nie jest nim osobiście zarządca sukcesyjny.
Wynika to z konstrukcji zarządu sukcesyjnego oraz art. 15 ust. 1a i 1b ustawy o VAT.
Zarządca prowadzi przedsiębiorstwo w imieniu własnym, ale na rachunek właścicieli przedsiębiorstwa w spadku.
Podstawę stanowi art. 21 ust. 1 ustawy o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej
Czy faktura wystawiona po śmierci przedsiębiorcy musi zawierać dopisek „w spadku”?
Przy oznaczaniu firmy przedsiębiorstwa w okresie zarządu sukcesyjnego należy posługiwać się dotychczasową firmą zmarłego przedsiębiorcy z dodaniem oznaczenia „w spadku”.
Wynika to z art. 17 ust. 1 ustawy o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej
Dla prawidłowego fakturowania podstawowe znaczenie ma również właściwy NIP podatnika.
Czy po śmierci przedsiębiorcy można wystawiać faktury za usługi wykonane przed jego śmiercią?
Może wystąpić taka sytuacja, ale wymaga prawidłowego ustalenia momentu powstania obowiązku podatkowego, daty wykonania świadczenia i zasad kontynuacji rozliczeń przez przedsiębiorstwo w spadku.
Nie należy zakładać, że sama data śmierci przedsiębiorcy przesądza o braku możliwości wystawienia faktury.
Przykład:
Przedsiębiorca wykonał usługę budowlaną w październiku 2026 r., lecz zmarł przed dokonaniem jej rozliczenia.
Jeżeli działalność jest kontynuowana przez przedsiębiorstwo w spadku, konieczne będzie ustalenie, jak prawidłowo udokumentować tę transakcję i rozliczyć podatek.
Znaczenie będą miały przede wszystkim przepisy ustawy o VAT dotyczące powstania obowiązku podatkowego, terminu wystawienia faktury i kontynuacji działalności przez przedsiębiorstwo w spadku.
Czy przedsiębiorstwo w spadku może wystawiać faktury korygujące?
Tak, jeżeli spełnione są warunki wynikające z właściwych przepisów o VAT i prawidłowo ustalono podmiot uprawniony do rozliczenia danej transakcji.
Zasady wystawiania faktur korygujących określa przede wszystkim art. 106j ustawy o VAT.
Konieczność wystawienia korekty może wynikać na przykład z późniejszego udzielenia rabatu, zwrotu towaru lub stwierdzenia błędu na fakturze.
Szczególnej analizy wymagają korekty faktur dokumentujących czynności wykonane przez zmarłego przedsiębiorcę przed jego śmiercią.
Czy przedsiębiorstwo w spadku musi korzystać z obowiązkowego KSeF?
Co do zasady tak, jeżeli jest podatnikiem objętym obowiązkiem wystawiania faktur ustrukturyzowanych.
Zasady te określa przede wszystkim art. 106ga ustawy o VAT.
Obowiązek wprowadzano etapami:
- od 1 lutego 2026 r. – dla podatników, których wartość sprzedaży wraz z VAT w 2024 r. przekroczyła 200 mln zł;
- od 1 kwietnia 2026 r. – dla pozostałych podatników, z wyjątkiem objętych czasowym odroczeniem;
- od 1 stycznia 2027 r. – również dla najmniejszych podatników korzystających wcześniej z odroczenia związanego z wartością sprzedaży dokumentowanej fakturami.
Należy uwzględnić również ustawowe wyjątki od obowiązkowego wystawiania faktur w KSeF.
Śmierć przedsiębiorcy sama w sobie nie stanowi podstawy do wyłączenia przedsiębiorstwa w spadku z obowiązków dotyczących KSeF.
Czy zarządca sukcesyjny może wystawiać faktury poza KSeF?
Wyłącznie w przypadkach dopuszczonych przez przepisy.
Ustawa o VAT przewiduje między innymi szczególne tryby wystawiania faktur poza bieżącym połączeniem z systemem.
Przykładem jest tryb offline24, o którym mowa w art. 106nda ustawy o VAT, oraz tryby związane z niedostępnością KSeF lub awarią.
Nie można jednak traktować tych rozwiązań jako dowolnego sposobu obejścia problemu braku uprawnień po śmierci przedsiębiorcy.
Tryby offline mają własne wymagania dotyczące uwierzytelnienia, potwierdzania tożsamości wystawcy i późniejszego przekazania dokumentów do KSeF.
Brak prawidłowo ustanowionych uprawnień do KSeF nie jest samodzielną podstawą do pomijania obowiązujących zasad fakturowania.
Czy zarządca sukcesyjny ma dostęp do faktur wystawionych przed śmiercią przedsiębiorcy?
To istotne zagadnienie w kontekście ustalania zobowiązań i należności przedsiębiorstwa.
Faktury wystawione przed śmiercią przedsiębiorcy pozostają w KSeF przez ustawowy okres przechowywania.
Jeżeli przedsiębiorstwo korzysta z tego samego NIP, a odpowiednio uprawniona osoba ma dostęp do faktur w danym kontekście podatnika, może korzystać z możliwości wyszukiwania i pobierania dokumentów przewidzianych przez system.
Nie można jednak utożsamiać samego faktu ustanowienia zarządu sukcesyjnego z automatycznym otrzymaniem wszystkich uprawnień technicznych.
W praktyce zarządca powinien ustalić:
- czy w KSeF znajdują się faktury sprzedażowe z okresu przed śmiercią właściciela;
- jakie faktury zakupowe zostały otrzymane;
- kto posiada dostęp do historycznej dokumentacji;
- czy istnieje możliwość jej pobrania i przekazania do księgowości;
- jakie dokumenty należy dodatkowo uzyskać poza KSeF.
Należy również pamiętać, że nie wszystkie dokumenty księgowe muszą znajdować się w KSeF.
Dotyczy to na przykład dokumentów wystawionych poza systemem zgodnie z przepisami albo dokumentacji z okresu przed jego wdrożeniem.
Jak zmienić osobę uprawnioną w KSeF po śmierci przedsiębiorcy?
Może zdarzyć się, że przed śmiercią przedsiębiorcy dostęp do KSeF miała księgowa, z którą spadkobiercy nie chcą kontynuować współpracy.
Możliwe jest również, że przedsiębiorstwo w spadku zmienia biuro rachunkowe.
W takich przypadkach zarządca sukcesyjny powinien zadbać o prawidłowe odebranie dotychczasowych uprawnień i nadanie nowych.
Jak zmienić osobę wskazaną w ZAW-FA?
Zgodnie z wyjaśnieniami Ministerstwa Finansów zmiana osoby wskazanej w ZAW-FA wymaga co do zasady:
- Złożenia zawiadomienia ZAW-FA dotyczącego odebrania uprawnień dotychczasowej osobie.
- Złożenia kolejnego zawiadomienia ZAW-FA dotyczącego nadania uprawnień nowej osobie.
Nie można po prostu wskazać dwóch osób jednocześnie w ramach jednego zawiadomienia.
Czy odebranie uprawnień księgowej usuwa dostęp wszystkim jej pracownikom?
Niekoniecznie.
Ministerstwo Finansów wskazuje, że zmiana osoby wskazanej w ZAW-FA nie powoduje automatycznego odebrania wszystkich uprawnień osobom, które wcześniej uzyskały dostęp za jej pośrednictwem.
To bardzo ważne.
Przykład:
Przedsiębiorstwo upoważniło księgową Annę do zarządzania uprawnieniami.
Anna nadała następnie określone uprawnienia innym osobom.
Zarządca sukcesyjny postanawia zmienić osobę wskazaną w ZAW-FA.
Samo odebranie uprawnień Annie nie oznacza automatycznie, że wszyscy pozostali użytkownicy stracą dostęp do KSeF.
Dlatego przy zmianie księgowości należy dokonać przeglądu wszystkich nadanych uprawnień.
Czy można odebrać wszystkie uprawnienia do KSeF?
Formularz ZAW-FA przewiduje również możliwość odebrania wszystkich nadanych uprawnień, z wyjątkiem uprawnień właścicielskich.
Jest to jednak rozwiązanie wymagające szczególnej ostrożności.
Może prowadzić do utraty dostępu przez osoby niezbędne do bieżącej obsługi firmy.
Po wykonaniu takiej operacji konieczne może być ponowne zorganizowanie całej struktury uprawnień.
Nie należy więc stosować tego rozwiązania bez uprzedniego przeanalizowania konsekwencji dla funkcjonowania przedsiębiorstwa.
Czy zarządca sukcesyjny powinien kontrolować, kto ma dostęp do faktur?
Tak.
Zarządca sukcesyjny odpowiada za prowadzenie przedsiębiorstwa w spadku w granicach wynikających z ustawy.
Zgodnie z art. 18 ustawy o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej zarząd sukcesyjny obejmuje obowiązek prowadzenia przedsiębiorstwa oraz umocowanie do czynności związanych z jego prowadzeniem.
Natomiast art. 22 o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej określa zasady dokonywania czynności zwykłego zarządu oraz czynności przekraczających ten zakres. Szerzej o kompetencjach zarządcy piszę w artykule Zarządca sukcesyjny – kim jest i jaki jest zakres jego obowiązków?
Z perspektywy prawidłowego prowadzenia przedsiębiorstwa istotne jest zapewnienie odpowiedniej organizacji dostępu do dokumentacji.
KSeF zawiera bowiem informacje dotyczące sprzedaży, nabywanych towarów i usług, wartości transakcji oraz kontrahentów.
Nieograniczony dostęp do tych informacji nie powinien pozostawać poza kontrolą osoby prowadzącej przedsiębiorstwo.
Jakie zagrożenia mogą wynikać z nieuporządkowanych uprawnień?
Problemy pojawiają się przede wszystkim wtedy, gdy do KSeF nadal mają dostęp osoby, które nie uczestniczą już w obsłudze przedsiębiorstwa.
Może to dotyczyć byłych pracowników, dawnego biura rachunkowego lub innych współpracowników.
Przykładowo osoba posiadająca uprawnienia do przeglądania faktur może mieć dostęp do informacji o istotnych transakcjach przedsiębiorstwa.
Z kolei osoba posiadająca uprawnienia do zarządzania dostępami może nadawać kolejne uprawnienia.
Dlatego zarządca powinien ustalić aktualną strukturę uprawnień, zweryfikować ich zasadność oraz zadbać o odebranie dostępów, które nie są już potrzebne.
Nie chodzi o blokowanie pracy księgowości, lecz o zapewnienie kontroli nad dokumentacją podatkową przedsiębiorstwa.

KSeF a konflikt między spadkobiercami – kto ma prawo do informacji o fakturach?
Po śmierci przedsiębiorcy może dojść do konfliktu pomiędzy spadkobiercami.
Jeden ze spadkobierców zostaje zarządcą sukcesyjnym, pozostali natomiast chcą wiedzieć, jakie przychody uzyskuje firma i jakie wydatki są ponoszone.
Pojawia się pytanie, czy mogą żądać bezpośredniego dostępu do KSeF.
Nie można przyjąć, że sam status spadkobiercy automatycznie uprawnia do zalogowania się do systemu.
Nie oznacza to jednak, że właściciele przedsiębiorstwa w spadku są pozbawieni praw dotyczących jego funkcjonowania.
Zgodnie z art. 27 o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej właściciele przedsiębiorstwa w spadku mają prawo do udziału w zyskach i uczestniczą w stratach w stosunku do przysługujących im udziałów.
Natomiast art. 28 ust. 3 o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej przewiduje możliwość żądania od osoby, która pełniła funkcję zarządcy sukcesyjnego w chwili wygaśnięcia zarządu, pisemnego sprawozdania z prowadzenia przedsiębiorstwa wraz ze wskazaniem jego stanu na chwilę wygaśnięcia zarządu. Uprawnienie to jest ograniczone ustawowym terminem.
Są to jednak odrębne instrumenty prawne.
Prawo do rozliczenia zarządu sukcesyjnego nie jest równoznaczne z automatycznym uprawnieniem do samodzielnego przeglądania wszystkich faktur w KSeF.
Czy zarządca sukcesyjny może odmówić spadkobiercy dostępu do KSeF?
Nie istnieje ogólna zasada, zgodnie z którą każdy spadkobierca ma obowiązkowo otrzymać bezpośredni dostęp techniczny do KSeF.
Jednocześnie sposób postępowania zarządcy powinien uwzględniać obowiązki związane z prawidłowym prowadzeniem przedsiębiorstwa i ochroną interesów jego właścicieli. Gdy udział w przedsiębiorstwie przysługuje dziecku, odrębną kwestią są uprawnienia rodzica małoletniego spadkobiercy do kontroli zarządcy sukcesyjnego.
Jeżeli spadkobierca domaga się udokumentowania określonych rozliczeń, należy odrębnie ocenić podstawę i zakres jego żądania.
W razie sporu o skład i wartość majątku przedsiębiorstwa znaczenie mogą mieć również instrumenty procesowe związane z postępowaniem spadkowym.
Czy faktury z KSeF wystarczą do ustalenia wartości przedsiębiorstwa przy dziale spadku?
Nie.
KSeF może stanowić istotne źródło dokumentacji podatkowej i gospodarczej.
Nie jest jednak urzędowym spisem inwentarza i nie zastępuje ustalenia składników majątku przedsiębiorstwa.
Faktury mogą dokumentować zakup maszyn, towarów lub wyposażenia.
Nie przesądzają jednak automatycznie, czy określony składnik nadal znajduje się w przedsiębiorstwie, jaki jest jego aktualny stan ani jaka jest jego wartość.
Dlatego w postępowaniu o dział spadku konieczne może być wykorzystanie również innych dowodów, w tym dokumentacji księgowej, wykazu inwentarza, spisu inwentarza i opinii biegłego.
Podstawa prawna: art. 28 o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej1, art. 637 i nast. k.p.c. oraz art. 684 k.p.c.
KSeF a wykaz inwentarza przedsiębiorstwa w spadku
Zarządca sukcesyjny ma obowiązki związane nie tylko z prowadzeniem działalności gospodarczej, ale również z ustaleniem majątku przedsiębiorstwa w spadku.
Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o zarządzie sukcesyjnym niezwłocznie po ustanowieniu zarządu sukcesyjnego zarządca sporządza i składa przed notariuszem wykaz inwentarza przedsiębiorstwa w spadku.
Wykaz ten obejmuje składniki przedsiębiorstwa z podaniem ich wartości według stanu i cen z chwili śmierci przedsiębiorcy, a także określone długi spadkowe związane z jego działalnością.
Dokumentacja z KSeF może pomóc w ustaleniu części zdarzeń gospodarczych, lecz nie zastępuje sporządzenia wykazu inwentarza.
Przykład:
Przedsiębiorstwo posiada pięć maszyn produkcyjnych.
Faktury znajdujące się w KSeF mogą dokumentować zakup niektórych maszyn, ich naprawy albo zakup części.
Nie oznacza to jednak, że system automatycznie potwierdza aktualną własność, stan techniczny i wartość wszystkich urządzeń.
Właśnie dlatego przy sporządzaniu wykazu inwentarza konieczne jest wykorzystanie szerszej dokumentacji niż same faktury.
Co się dzieje z dostępem do KSeF, gdy zmienia się zarządca sukcesyjny?
Zmiana zarządcy sukcesyjnego wymaga uwzględnienia zarówno zasad wynikających z ustawy o zarządzie sukcesyjnym, jak i reguł dostępu do KSeF.
Może dojść do niej na przykład w związku z rezygnacją zarządcy albo jego odwołaniem. Procedurę odwołania opisuję w artykule Jak odwołać zarządcę sukcesyjnego? Procedura krok po kroku.
Nie należy zakładać, że sam wpis nowego zarządcy do CEIDG powoduje automatyczną zmianę osoby wskazanej wcześniej w ZAW-FA.
Jeżeli dotychczasowy zarządca miał dostęp do KSeF i był osobą wskazaną w zawiadomieniu, konieczne może być przeprowadzenie odpowiedniej procedury odebrania i nadania uprawnień.
Trzeba również sprawdzić, jakie uprawnienia posiadają pozostali użytkownicy.
Szczególnie istotna jest sytuacja, w której zmiana zarządcy następuje w atmosferze konfliktu pomiędzy spadkobiercami.
Brak uporządkowania dostępów może prowadzić do dalszego funkcjonowania uprawnień osób, które nie powinny już uczestniczyć w bieżącej obsłudze przedsiębiorstwa.
Co dzieje się z KSeF po wygaśnięciu zarządu sukcesyjnego?
Zarząd sukcesyjny ma charakter tymczasowy.
Zasadniczo trwa nie dłużej niż dwa lata od śmierci przedsiębiorcy.
Z ważnych przyczyn sąd może przedłużyć jego okres na czas nie dłuższy niż pięć lat od śmierci przedsiębiorcy.
Wynika to z art. 59 i art. 60 ustawy o zarządzie sukcesyjnym.
Zarząd może również wygasnąć wcześniej w przypadkach określonych ustawą.
Wygaśnięcie zarządu ma istotne konsekwencje dla dalszego prowadzenia przedsiębiorstwa, jego rozliczeń podatkowych i korzystania z NIP. Dalsze losy przedsiębiorstwa omawiam szerzej w artykule Zarząd sukcesyjny po 2 latach – co dalej?
Co do zasady NIP przedsiębiorstwa w spadku wygasa wraz z wygaśnięciem zarządu sukcesyjnego.
Nie oznacza to jednak usunięcia z KSeF faktur wystawionych w okresie funkcjonowania przedsiębiorstwa.
Dokumenty nadal podlegają zasadom przechowywania wynikającym z ustawy o VAT.
Czy spadkobiercy mogą korzystać z KSeF po zakończeniu zarządu sukcesyjnego?
Zależy to od ich dalszej sytuacji prawnej i podatkowej oraz zasad dostępu do dokumentów.
Nie można przyjąć, że po wygaśnięciu zarządu sukcesyjnego każdy spadkobierca automatycznie otrzymuje uprawnienia przypisane wcześniej do przedsiębiorstwa w spadku.
Jeżeli działalność ma być kontynuowana przez inny podmiot, konieczne może być zorganizowanie fakturowania w ramach jego własnego statusu podatkowego.
Dlatego przed zakończeniem zarządu sukcesyjnego należy zadbać o prawidłowe uporządkowanie dokumentacji.
W szczególności warto ustalić, jakie faktury znajdują się w KSeF, jakie dokumenty powinny zostać przekazane właścicielom przedsiębiorstwa i jak zostaną wykonane obowiązki związane z zakończeniem działalności przedsiębiorstwa w spadku.
Więcej na temat rozliczeń VAT po zakończeniu zarządu sukcesyjnego przeczytasz w moim artykule: Czy towary pozostające po wygaśnięciu zarządu sukcesyjnego podlegają opodatkowaniu VAT?
Jak zabezpieczyć dostęp do KSeF jeszcze za życia przedsiębiorcy?
Najprostszym sposobem ograniczenia problemów związanych z obsługą faktur po śmierci właściciela firmy jest odpowiednie przygotowanie sukcesji przedsiębiorstwa.
Przedsiębiorca powinien przede wszystkim rozważyć powołanie zarządcy sukcesyjnego jeszcze za życia. Porównanie narzędzi planowania sukcesji znajdziesz w artykule Zarząd sukcesyjny czy testament? Co lepiej zabezpieczy Twoją firmę na przyszłość?
To jednak nie jedyne działanie.
Warto również zadbać o odpowiednią organizację uprawnień do KSeF.
Jeżeli przedsiębiorca jest jedyną osobą posiadającą dostęp do systemu, jego śmierć może utrudnić obsługę faktur i bieżących rozliczeń.
Dlatego należy rozważyć wcześniejsze nadanie odpowiednich uprawnień osobom odpowiedzialnym za księgowość.
Nie oznacza to przekazywania komukolwiek własnego Profilu Zaufanego czy danych logowania.
Prawidłowym rozwiązaniem jest nadanie odrębnych uprawnień w KSeF, a nie udostępnianie osobistych środków uwierzytelnienia przedsiębiorcy.
W praktyce warto również zadbać o dokumentację wskazującą, kto odpowiada za fakturowanie, z jakich programów korzysta firma i kto ma dostęp do archiwum dokumentów.
Dobrze przygotowana sukcesja powinna obejmować nie tylko umowy, rachunki bankowe i koncesje, ale również systemy informatyczne wykorzystywane w bieżącej działalności.

Najczęstsze błędy dotyczące KSeF w przedsiębiorstwie w spadku
W praktyce po śmierci przedsiębiorcy mogą pojawić się następujące problemy:
Błąd 1. Korzystanie z danych logowania zmarłego przedsiębiorcy.
Nie należy posługiwać się jego osobistymi środkami uwierzytelniania.
Błąd 2. Założenie, że zarządca sukcesyjny automatycznie uzyskuje dostęp do KSeF.
Wpis do CEIDG nie zastępuje nadania uprawnień w systemie.
Błąd 3. Przyjęcie, że wszystkie wcześniejsze uprawnienia wygasły po śmierci właściciela.
Ministerstwo Finansów potwierdza, że uprawnienia nadane innym osobom nie są automatycznie usuwane.
Błąd 4. Przyjęcie, że spadkobierca może zalogować się do KSeF tylko na podstawie dokumentu dziedziczenia.
Status spadkobiercy nie oznacza automatycznego uzyskania dostępu technicznego.
Błąd 5. Wskazanie błędnego NIP na fakturze przedsiębiorstwa w spadku.
Faktury powinny zawierać prawidłowe dane podatnika, a nie osobisty NIP zarządcy sukcesyjnego.
Błąd 6. Brak weryfikacji uprawnień po zmianie biura rachunkowego.
Odebranie dostępu jednej osobie nie zawsze oznacza odebranie wszystkich uprawnień, które wcześniej nadała.
Błąd 7. Przekonanie, że VAT-Z usuwa faktury z KSeF.
Dokumenty pozostają przechowywane zgodnie z ustawą o VAT.
Błąd 8. Traktowanie KSeF jako wykazu majątku przedsiębiorstwa.
System dokumentuje określone transakcje, ale nie zastępuje wykazu inwentarza ani innych czynności związanych z ustalaniem majątku spadkowego.
KSeF w przedsiębiorstwie w spadku – najczęściej zadawane pytania
Nie wiesz od czego zacząć? Przeczytaj odpowiedzi do najczęściej zadawanych pytań.
Czy po śmierci przedsiębiorcy można zalogować się do jego KSeF?
Nie można korzystać z osobistych narzędzi uwierzytelniania zmarłego przedsiębiorcy. Możliwe jest jednak korzystanie z uprawnień nadanych wcześniej innym osobom oraz odpowiednie ustanowienie nowych uprawnień.
Czy śmierć przedsiębiorcy powoduje utratę wszystkich uprawnień do KSeF?
Nie. Ministerstwo Finansów potwierdza, że wcześniej nadane uprawnienia nie są automatycznie usuwane z systemu.
Czy zarządca sukcesyjny musi składać ZAW-FA?
Jeżeli przedsiębiorstwo w spadku nie dysponuje odpowiednim sposobem uwierzytelnienia jako podatnik niebędący osobą fizyczną, ZAW-FA jest standardowym sposobem wyznaczenia osoby fizycznej uprawnionej do korzystania z KSeF.
Czy zarządca sukcesyjny może wskazać samego siebie w ZAW-FA?
Tak. Zarządca może wskazać siebie jako osobę fizyczną uprawnioną do korzystania z KSeF.
Czy zarządca może wskazać księgową w ZAW-FA?
Tak. Wskazaną osobą nie musi być zarządca sukcesyjny. Może nią być inna osoba fizyczna.
Czy księgowa może nadal wystawiać faktury po śmierci przedsiębiorcy?
Tak, jeżeli posiada odpowiednie uprawnienia, a wystawianie faktur następuje w ramach prawidłowo kontynuowanej działalności przedsiębiorstwa i zgodnie z przepisami podatkowymi.
Czy biuro rachunkowe traci dostęp do KSeF po śmierci klienta?
Nie automatycznie. Należy sprawdzić, jakie uprawnienia posiadało i czy nadal obowiązują.
Czy spadkobierca może zażądać dostępu do KSeF?
Może zgłosić takie żądanie, ale sam status spadkobiercy nie oznacza automatycznego prawa do uzyskania pełnego dostępu technicznego. Należy odróżnić uprawnienia w KSeF od praw przysługujących właścicielom przedsiębiorstwa w spadku.
Czy przedsiębiorstwo w spadku korzysta z NIP zmarłego przedsiębiorcy?
Tak, na zasadach określonych w art. 12 ust. 1b–1d ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników.
Czy po śmierci przedsiębiorcy trzeba ponownie wystawiać faktury znajdujące się w KSeF?
Nie. Sama śmierć przedsiębiorcy nie powoduje konieczności ponownego wystawiania prawidłowo wystawionych wcześniej faktur.
Czy przedsiębiorstwo w spadku może wystawić korektę faktury zmarłego przedsiębiorcy?
Może to być dopuszczalne, ale wymaga uwzględnienia zasad kontynuacji rozliczeń podatkowych i przepisów dotyczących faktur korygujących.
Czy ZAW-FA można wysłać przez ePUAP?
Od 1 stycznia 2026 r. złożenie ZAW-FA do urzędu skarbowego przez ePUAP nie jest uznawane za skuteczne doręczenie. Należy wykorzystać właściwy kanał składania dokumentów.
Czy faktury znikają z KSeF po wygaśnięciu zarządu sukcesyjnego?
Nie. Faktury pozostają w systemie przez ustawowy okres przechowywania.
Czy KSeF zastępuje księgowość przedsiębiorstwa w spadku?
Nie. KSeF jest systemem e-fakturowania. Nie zastępuje prowadzenia wymaganej ewidencji księgowej, rozliczeń podatkowych ani dokumentacji związanej z zarządem sukcesyjnym.
KSeF w przedsiębiorstwie w spadku – podsumowanie
Śmierć przedsiębiorcy nie powoduje automatycznego usunięcia faktur z Krajowego Systemu e-Faktur. Nie powoduje również automatycznego wygaśnięcia uprawnień nadanych wcześniej pracownikom, księgowym czy biurom rachunkowym.
Zmienia się jednak sytuacja prawna podmiotu prowadzącego działalność oraz zasady uwierzytelniania w systemie.
Zmarły przedsiębiorca nie może być dalej uwierzytelniany za pomocą swoich osobistych środków identyfikacji elektronicznej.
Jeżeli został ustanowiony zarząd sukcesyjny, zarządca może zapewnić dostęp do KSeF przez odpowiednie nadanie uprawnień, w szczególności wykorzystując zawiadomienie ZAW-FA(3).
W przedsiębiorstwie w spadku szczególne znaczenie ma również prawidłowe posługiwanie się NIP zmarłego przedsiębiorcy i oznaczeniem firmy „w spadku”.
Jednocześnie zarządca powinien zweryfikować wcześniejsze uprawnienia, szczególnie jeżeli zmienia się księgowość albo pomiędzy spadkobiercami istnieje konflikt.
Najważniejsze jest bowiem nie tylko to, kto może wystawiać faktury, ale również kto zachowuje dostęp do informacji o rozliczeniach przedsiębiorstwa po śmierci jego właściciela.
Warto pamiętać, że dostęp do KSeF stanowi jedynie jeden z elementów prawidłowego prowadzenia przedsiębiorstwa w spadku.
Zarządca sukcesyjny powinien równolegle zadbać o rozliczenia podatkowe, dokumentację przedsiębiorstwa, wykaz inwentarza oraz wykonywanie obowiązków wobec właścicieli przedsiębiorstwa w spadku.
Więcej o podatkach przedsiębiorstwa w spadku przeczytasz w moim artykule: Zarządca sukcesyjny i podatki. Jak rozlicza się podatkowo przedsiębiorstwo w spadku? PIT, VAT.
Potrzebujesz pomocy prawnej dotyczącej zarządu sukcesyjnego?
Jeżeli po śmierci przedsiębiorcy pojawiły się problemy dotyczące prowadzenia firmy, praw i obowiązków zarządcy sukcesyjnego, rozliczeń pomiędzy spadkobiercami albo przejęcia przedsiębiorstwa w spadku, zapraszam do kontaktu z kancelarią.
Pomagam spadkobiercom i zarządcom sukcesyjnym w rozwiązywaniu problemów prawnych związanych z kontynuowaniem działalności gospodarczej po śmierci właściciela.
Kinga Stanikowska-Jóźwiak
radca prawny
Zdjęcia: Vlada Karpovich [1], [2], Mikhail Nilov, Jakub Zerdzicki, kaboompics.com
***
Czy można podważyć powołanie zarządcy sukcesyjnego? Pominięty spadkobierca, błędne udziały i odpowiedzialność za dług
Coraz częściej pojawiają się pytania, co zrobić, gdy po śmierci przedsiębiorcy zarządca sukcesyjny został powołany bez udziału wszystkich osób uprawnionych do przedsiębiorstwa w spadku. Czy pominięty spadkobierca może zakwestionować jego powołanie? Czy zarządca sukcesyjny nadal może prowadzić firmę? Co z zawartymi przez niego umowami i kto odpowiada za zobowiązania przedsiębiorstwa?
Problemy te pojawiają się szczególnie wtedy, gdy przedsiębiorca nie powołał zarządcy sukcesyjnego za życia, a po jego śmierci rodzina zdecydowała się ustanowić zarząd sukcesyjny u notariusza [Czytaj dalej…]





{ 0 komentarze… dodaj teraz swój }