Coraz częściej zwracacie się do mnie z pytaniem, co zrobić, gdy po śmierci przedsiębiorcy udział w jego firmie dziedziczy małoletnie dziecko, a przedsiębiorstwem zarządza inna osoba. Czy rodzic może żądać od zarządcy sukcesyjnego informacji o pieniądzach firmy? Czy może sprzeciwić się sprzedaży majątku, zaciąganiu zobowiązań lub decyzjom, które jego zdaniem narażają dziecko na straty?
Pytania te pojawiają się szczególnie wtedy, gdy zarządcą sukcesyjnym zostaje członek rodziny, między spadkobiercami istnieje konflikt, a rodzic małoletniego spadkobiercy nie ma wpływu na bieżące prowadzenie przedsiębiorstwa. Zdarza się również sytuacja odwrotna: zarządcą sukcesyjnym jest sam rodzic, a jego osobiste interesy mogą pozostawać w sprzeczności z interesem dziecka.
Z jednej strony rodzice mają obowiązek chronić majątek małoletniego. Z drugiej strony zarządca sukcesyjny działa na podstawie własnych, ustawowych uprawnień i nie jest podwładnym rodziców dziecka. Czy oznacza to, że może prowadzić przedsiębiorstwo bez żadnej kontroli?
Nie. Rodzic nie sprawuje automatycznie bezpośredniego nadzoru nad zarządcą sukcesyjnym, ale może podejmować działania w celu ochrony majątku dziecka. Najważniejszym instrumentem jest art. 23 ustawy o zarządzie sukcesyjnym, który pozwala sądowi opiekuńczemu ograniczyć wykonywany zarząd, gdy jest to niezbędne dla ochrony osoby niemającej pełnej zdolności do czynności prawnych.
W tym artykule wyjaśnię, kto zarządza udziałem małoletniego w przedsiębiorstwie w spadku, kiedy rodzic może reprezentować dziecko, jakie ograniczenia może zastosować sąd opiekuńczy i w jaki sposób można wystąpić o ochronę interesów majątkowych małoletniego.
Omówię również zasady wypłaty zysku i rozliczenia zarządcy sukcesyjnego.

Małoletnie dziecko dziedziczy przedsiębiorstwo – kto zarządza jego udziałem w przedsiębiorstwie w spadku?
Zacznijmy od rozróżnienia dwóch kwestii: kto jest uprawniony do majątku przedsiębiorstwa, a kto prowadzi przedsiębiorstwo w spadku. Nie zawsze jest to ta sama osoba.
Zgodnie z art. 924 i art. 925 Kodeksu cywilnego spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, a spadkobierca nabywa go z chwilą otwarcia spadku. Dotyczy to również osoby małoletniej. Dziecko może więc nabyć prawa do przedsiębiorstwa w spadku, mimo że nie ma zdolności do samodzielnego podejmowania wszystkich czynności prawnych.












